بنکەی زانیاری / تایبەتمەندیەتی

ناسنامە و چوونەژوورەوە

هیچ ئەکاونتێک، هیچ ئیمەیڵێک و هیچ وشەی تێپەڕێک نییە. کلیلێک هەیە، و هەموو شتێکی تر پەیوەستە بەوەوە کە چەند باش دەپارێزیت.

ئەم لاپەڕەیە بە ئامێری وەرگێڕدراوە بۆ ئاسانکاری. ئەسڵی ئینگلیزی ئەو وەشانەیە کە کاری پێدەکرێت.

کلیلەکان نەک ئەکاونتەکان

ناسنامەکەت جووتەکەی کلیلێکی Nostrـە. نیوەی گشتییەکە (an npub) ئەوەیە کە خزمەتگوزارییەکە تۆی پێ دەناسێت؛ بەشی تایبەت (an nsec) لەسەر ئامێرەکەت دەمێنێتەوە و لەjavە نییە لە نوێنەرایەتی تۆدا واژۆ دەکات.

ناوی نێم (nym) — ئەو ناوی پیشاندانەی تۆ هەڵبژاردووتە — تەنها ڕازاوەیەکە. چوار پیتی دوای ئەوە لە کلیلی گشتیتەوە وەرگیراون، و ئەو بەشەن کە لە ڕاستیدا جیاوازی لە نێوان هەر یەکێکیاندا دروست دەکات alice لە ئەوی ترەوە.

شێوازەکانی چوونە ناوەوە

• یەکێک دروست بکە. بە دیاریکراوی لە کاتی دامەزراندنێکی نوێدا.
• لصق بکە nsec. هەوڵدەدات ناسنامەیەکی هەبوو لەدەست بکات — لە Nymchat یان هەر ئەپی Nostrێکی تر — لەگەڵ کردارەکانی و مێژووی Nymbotـی.
• زیادکراوەیەکی وێبگەڕ (NIP-07). کلیلەکە لە ناو ئەکسێنتشنی (extension) ڕادەبگیرێت و هەرگیز ناگاتە لاپەڕەکە؛ ئەپڵیکەیشنەکە داوای دەکات کە واژۆ بکات.
• واژۆکەرێکی دوورەدەست (NIP-46), ئەگەر کلیلەکەت لە ئامێرێکی تردا هەڵبگریت.

چوونە ناوەوە بە هەمان کلیلی لەسەر ئامێرێکی دووەم، هەمان ئەکاونتت دەداتێ. پێویست بە nothing migrate ناکات، چونکە هیچ شتێک لە هیچ شوێنێکدا نییە جگە لە کلیلەکە.

واژۆکەری دوور

ئەگەر کلیلەکەت لە ئەپێکی واژەکەردا (signer app) دەژێت، هەڵبژێرە من ئامادەم یەکەم هەیە، پاشان واژۆکەرێکی دوورەدەست بەکاربهێنە. لکێنەوە bunker:// لینکی واژۆکەکەت دەردەکەوێت، یان دابگرە لە جیاتی ئەوە کۆدێک نیشان بدە و کۆدەەکە سکان بکە (یان لینکەکەی لکێنە) لەناو واژۆکەرەکەدا. کۆدەکە بەکاردێت بۆ wss://relay.primal.net مەگەر سەرەتا ڕێڵەی (relay) بگۆڕیت، و Nymbot تا پێنج خولەک چاوەڕێی واژۆکەر دەکات، لەگەڵ دوگمەی Cancel.

کلیلەکە هەرگیز ناگاتە Nymbot. هەر جارێک Nymbot واژۆ دەکات یان دیکریپت دەکات، داوای لە واژۆکەرەکە دەکات، و چاوەڕێی واژۆکەرەکەت دەکەم... کاتێک وەڵامەکە زیاتر لە یەک چرکە دەخایەنێت دەردەکەوێت. واژەکەر دەتوانێت داوات لێ بکات داواکارییەکە لە لاپەڕەی خۆیەوە پەسەند بکەیت؛ Nymbot دوگمەیەک بۆ ئەوە پیشان دەدات و تەنها کاتێک دەستی لێ دەدەیت دەیکاتەوە، و تەنها ئەگەر ئەوە بێت https لاپەڕەکە. Nymbot تەنها وەڵام لەو واژۆکەرەوە وەردەگرێت کە لەگەڵیدا هاوپەیوەند بوویت، هەموو واژۆیەکی دەگەڕێنێتەوە دەستنیشان دەکات، و متمانە بە سکانکردنی کۆدێک ناکات کە نهێنی پەیوەندییەکە دووبارە نەکاتەوە.

ناسنامە پاشان نیشان دەدات بە ئەنجامدانی چوونەژوورەوە لە ڕێگەی: واژۆکەری دوور (Remote signer). هیچ نییە nsec بۆ پشتیوانیکردن لە ئێرە، بۆیە کلیلەکەت لە ناو واژۆکەرەکەدا (signer) بە پشتیوانی ڕاگرە. کۆدی گەڕانەوەی پۆست-کوانتەمەکەت (post-quantum recovery code) هێشتا لەسەر ئامانەکە دەمێنێتەوە، و دەبێت وەک ئاسایی پاشەکەوت بکەیت. پەیوەندی واژۆکەر ببڕە... ئەمە ئامێرەکە لە هەژمارەکەت دەهێنێتە دەرەوە و پاکی دەکاتەوە، بەڵام کۆپی هاوئاهنگەکەت (synced copy) سڕینەوە ناکات، کە دووبارە دەگەڕێتەوە کاتێک بە هەمان هەژمارەوە دووبارە بچیتە ناوەوە. هاوچۆنی ناسراو هێشتا کلیلە خڕکردنەوەی خۆی بەکاردێنێت، هەرگیز واژۆکەرەکە نییە.

کۆدکردنی ناسنامە

ئارەزوومەندانە، و ناچالاکە تاوەکو لە ... چالاکی بکەیتەوە ناسنامە لاپەڕەکە. کاتێک چالاکە، ئەو نهێنییانەی کە Nymbot لەسەر ئامێرەکە هەڵدەگرێت کۆدکراون، بە جۆرێک کە نابێت بەبێ کردنەوەی قوفڵەکە لە کۆگای ئامێرەکەدا بخوێندرێنەوە:

• کلیلە تایبەتەکەت، یان پەیوەندی واژۆکاری دوورەدەستەکەت، و ڕەگی پۆست-کوانتەمەکەی،
• ئەو هاوێنەی ناواست (Anonymous Mode) کلیلێکی کاتی و ڤاوچەرەکانی،
• تۆ کۆگا و بەستەر تۆکەنەکان،
• کلیلەکانی چاتەکانت بۆ دەگەیەنێم بە لینکەوە هاوبەش کراوە,
• و لە ئەپڵیکەیشنەکانی Android و iOS، ئەو کلیلانەی کە بۆ ئەپلۆدکردنی وێنەکان بەکاردێن.

پاشان Nymbot لەسەر شاشەیەکی قفڵکراوە دەکرێتەوە، و تا دەست بە کردنەوەی نەکەیت هیچ شتێک بار ناکرێت، هێرین (sync) ناکرێت یان ن发送 ناکرێت. وشەی تێپەڕبووی هەڵە هیچ شتێک ناگۆڕێت.

ئەوەی پارێزراوە کۆپییەکە لەناو ئامێرەکەدایە، لە بەرامبەر کەسێک کە دەستی بە ئامێرەکە یان کۆگایەکەی گەیشت. ئەمە شتێک ناگۆڕێت کە دەینێردرێت یان ئەوەی سێرڤەرەکە دەبینێت، هەروەها ئەمە کۆبەکەرەوە (backup) نییە.

وشەی نهێنی، کلیلی نهێنی یان بایۆمەتریکس

بۆ هەر ئامێرێک بە جیا، خۆت هەڵدەبژێریت چۆن دەکرێتەوە:

• دەستەواژەیەکی نهێنی کەمترین چوار خانە. لە هەموو شوێنێک پێشکەش دەکرێت.
• کلیلێکی ڕێڕەو، لە ئەپڵیکەیشن وێبەکەدا. دەکرێت لەسەر ئامێرەکە بێت، لە بەڕێوەبەری وشەی نهێنی یان لەسەر کلیلێکی ئەمنی، بەڵام دەبێت پشتگیری درێژکراوەی WebAuthn PRF بکات، کە ئەوەیە ڕێگە بە passkey دەدات کلیلێکی شەفرەسازی دروست بکات. ئەوەی پشتگیری نەکات ڕەت دەکرێتەوە بەبێ هیچ گۆڕانکارییەک، و دەتوانیت لەبری ئەوە وشەیەکی نهێنی (passphrase) بەکاربهێنیت.
• بایۆمەتری (Biometrics): پەنجەپێوانە، ڕووخسارت، یان Windows Hello. لە ئەپڵیکەیشن وێبەکەدا ئەمە ئۆتێنتیکەری خۆی ئامێرەکە بەکاردێنێت، و لە ئامێرەکانی Apple پێشکەش ناکرێت، کە تێیدا passkey پێشتر بریتییە لە Face ID یان Touch ID. لە ئەپڵیکەیشنی Android و iOSدا پێشکەش دەکرێت کاتێک ئامێرەکە پەنجەپێوانە یان ڕووخساری ڕێکخراوە.

ئەپڵیکەیشنەکە لە وێب ڕێگەی تەنها بە بەکارهێنانی passphrase دەدات لە ناو وێبگەڕێکدا کە پشتگیری passkey ناکات. ئەپڵیکەیشنەکانی Android و iOS passphrase یان biometrics پێشکەش دەکەن.

هەمان لاپەڕە وشەی نهێنی دەگۆڕێت، دەگۆڕێت بۆ ڕێگەیەکێکی تر یان بەرزکردنەوەی کۆدکردن (encryption) دادەخات، هەر یەکیش دوای پشتڕاستکردنەوەی ڕێگەی ئێستا. هەر شتێک کە کلیلەکەی بکاتەوە لەسەر ئامێرەکە دەمێنێتەوە: هیچ وشەی نهێنی، پاسکێ (passkey) یان خات (salt)ێک هاوکات نییە (synced)، بۆیە هەر ئامێرێک بە شێوەیەکی سەربەخۆ ڕێکدەخرێت.

چی لە نێوان ئامێرەکانتدا هاوکات دەکرێت؟

ڕێکخستنەکانت لە نێوان ئەو ئامێرانەی کە تێیاندا چوونە ناوەوە، لە ناو تۆمارێکدا دەگوازێنەوە کە بە شێوەی (end-to-end) بە کلیلەکەی خۆت پارێزراوە، بۆیە سێرڤەرەکە کۆپییەکی مۆرکراو هەڵدەگرێت کە ناتوانێت بیخوێنێتەوە. ئەوەش کارگێڕییەکانت (workspaces)، بۆتەکان، یادەوەری، پرۆمپتە پاشەکەوتکراوەکان، خشتە و فۆڵدەرەکان، و کۆگایەکەت (repository) و تۆکنەکانی پەیوەستکەر (connector tokens) لەخۆدەگرێت، بەو پێیەی ئەو چاتەی کە بە ئەوانەوە کار دەکات لەسەر ئامێرێکی نوێ کار دەکات بەبێ ئەوەی دووبارە ڕێکخستنیان بکەیتەوە.

کاتێک تۆکەنێک لەسەر دوو ئامێر دەگۆڕدرێت، گۆڕانکاریی نوێترەکە سەرکەوتوو دەبێت، بۆیە پچڕاندنی پەیوەندی بە کۆگاکردنەوە (repository) لەسەر ئامێرێک، تۆکەنەکەی لەسەر ئامێرەکانی تر پاک دەکاتەوە. لادانی گەیەنەرێک (connector) لە هەموو شوێنێک لادانی دەبێت.

چی لە هەر ئامێرێکدا دەمێنێتەوە ئەوە ئەوەیە چۆن شیکردنەوەی کۆدکردنی ناسنامە دەکەیتەوە، و هەر شتێک لە ناو... چاتی خەیاڵی.

سڕینەوەی ئەکاونتەکەت

داتاکانی ئەکاونتەکە بسڕەوە و ئامێرەکە پاک بکەرەوە، لە ڕێکخستنەکاندا لەژێر هەژمار و لە ناسنامە، جارێک دەپرسێت و پاشان هەژمارەکەت دەسڕێتەوە. پێش ئەوەی کلیلەکە ون بێت، داوا لە سێرڤەرەکە دەکات کە بەو کلیلە واژۆ کراوە، ئەو شتانە بسڕێتەوە کە بۆ ئەم هەژمارە هەڵگرتووە: کۆپییە مۆرییەکەی چاتەکان و ڕێکخستنەکان کە سینکرۆنکردن هەڵگرتووە، مێژووی گفتوگۆکانی Nymbot، کارە پاشکۆییەکان، خشتەکان و چاودێرییەکانی pull request، ئەو لینکانەی کە هاوبەشیان کردووی، باڵانسی کرێدیتەکەت لەگەڵ دەژمێرەکەی، تۆمارەکانی کڕین، پسوولە و ڤاوچەر، و هەموو ئەوەی کە API دەست دەگرێت بە: هەموو کلیلەکانی API، کە دەستبەجێ کارکردنیان دەوەستێت، مێژووی پرسیارەکان، تۆمارەکانی بەکارهێنان، جزدانی پارەی ئۆتۆماتیکی بۆ پڕکردنەوەی هاوێڵکراو، کارەکانی ڤیدیۆ و هەر قیستێکی ڕەقنا یا نەکراو. پاشان هەموو ئەو شتانە لەناو دەبات کە ئەپەکە لەسەر ئەم ئامێرە هەڵگرتووە: کلیلەکەت، هەموو گفتوگۆکان، کۆگایەکەت (repository) و تۆکنەکانی پەیوەستکەر (connector tokens)، بەڵگەنامە کۆکراوەکان و فایلە کێشراوەکان (cached files). ئەوە پیشان دەدات داتای هەژمارەکە سڕاوەتەوە کاتێک تەواو دەبێت، و ئەپەکە لە سەرەتاوە دووبارە دەست پێ دەکاتەوە.

پێش ئەوەی داتای سێرڤەرەکە بسڕدرێتەوە، ئەپەکە نیشانەیەکی بچووک هەڵدەگرێت کە لەلایەن کلیلی تۆوە واژۆ کراوە: کلیلی گشتی تۆ، کاتێک، ناسنامەی ڕووداوێک و واژۆکە، nothing else، بۆ ماوەی ٩٠ ڕۆژ دەپارێزرێت. هەر ئامێرێکی دیکە کە بە هەمان کلیل چوونەتە ناوەوە، کاتێک دەکرێتەوە، دەگەڕێتەوە بۆ پێشەوە (foreground)، پێش ئەوەی هاوکێشە بکات (sync)، و هەر چەند خولەکێک، پشکنین بۆ دەکات، و لەبری ئەوەی داتاکانی تۆ دووبارە باربکاتەوە، خۆی پاک دەکاتەوە.

ناتوانێت هیچ شتێک بسڕێتەوە کە پێشتر لە ڕێڵەییە گشتییەکانی Nostr بووە، یان ئەو کۆپییە پارێزراوەی کلیلانەی کە لە iCloud یان Google Drive پاشەکەوت کردوون. کۆئەندامی (credits) جێماوەکانی Nymbot لەگەڵ هەژمارەکە ڕادەگیرێن و ناتوانرێتەوە بۆ سەرەوە؛ بەکاربهێنە هەموو باڵانسەکەم بگوازەوە یەکەمین بۆ پاراستنیان.

ئەمە دەرچوون نییە و ناگەرێتەوە. ئەگەر کۆپییەکی پارێزراوی... گرتووەتەوە nsec دەتوانیت دواتر بگەڕێیتەوە بۆ هەمان کلیلی ڕوانی، بە بە دەستنەدامەتەوە لە چاتەکان؛ ئەگەر نەتگەڕایەوە، ئەو ناسنامەیە لەدەست دەچێت.